به نام خداوند بخشنده مهربان

مقدمه :

كارخانه ي شير پگاه اصفهان كه در كيلومتر پنچ جاده ي تهران قرار دارد و بسيار وسيع است .

در شبانه روز يعني 24 ساعت حدوداً 330 تن شير توليد مي كند و به بازار عرضه مي كند . اين كارخانه داراي سالن هاي مختلفي است . سالن هاي همچون پاستو جديد ،‌پاستو قديم ،‌سالن ماست ، سالن دوغ ، كره و سالن پنير ، سالن پاستو جديد براي توليد آب ميوه و پنير و سالن پاستو قديم براي توليد شير و شير قهوه و شير كاكائو .

اين كارخانه در حدود 500 كارگر و كارمند دارد كه در 3 شيفت شبانه روز كار مي كنند و داراي يك ساختمان اداري است . موفقيت و پيشرفت اين كارخانه را از خداي متعال خواستاريم .

آشنايي با مكان كارآموزي :

اين كارخانه داراي سيستم هاي برقي سه فاز و تك فاز است ، كه هر قسمت آن براي خود به صورت جداگانه طراحي شده اند .

هر يك از سالن هاي اين كارخانه داراي اتاق برق است كه در آن تابلو هاي برق قدرت و فرمان طراحي و نسب شده است كه اين تابلوهاي برق براي راه اندازي موتورهاي AC,DC به كار مي روند .

كليه استپ و استارت در نزديكي دستگاهها گذاشته شده است كه با زدن استارت موتور دستگاه شروع به فعاليت مي كند و با چرخ دنده هر دستگاه مكانيكي توليد لبنيات را انجام مي دهد ، بيشتر دستگاهها به صورت سه فاز است .

اينكارخانه داراي يك پرسنل برقي است كه تعداد آنها هفت نفر است كه يك اتاق جداگانه دارند و يك سرپرست كه نام آن آقاي مهندس بحريني است بر سر آن ها نظارت دارد . و سرپرست كلي آنها مهندس رئيسي نام دارد .

نحوه استفاده از الكترو موتور تك فاز صنعتي

به كار گيري الكتروموتورهاي تك فاز صنعتي متو- ژن:

اين الكتروموتورها ميتوانند هم به صورت چپگرد وهم به صورت راستگرد مورد استفاده قرار گيرند.

جهت چرخش C.W

جهتي است كه الكتروموتور ايستاده و به خروجي شفت نگاه مي كنيم چرخش آن موافق ، با جهت

جهت چرخش C.C.W

جهتي است كه اگر روبروي الكتروموتور ايستاده و به خروجي شفت نگاه كنيم . جهت چرخش آن مخالف با جهت حركت عقربه هاي ساعت باشد .

- مشخصات خروجي براي محل هايي كه درجه حرارت آنها حداكثر 40 درجه سانتيگراد باشد تضمين مي شود . بديهي است عدم رعايت شرط فوق در عملكرد موتور تاثير منفي خواهد داشت .

- براي تغيير چرخش الكتروموتور تنها نياز به جابجا نمودن محل دوپل است كه جهت سهولت امر در سطح داخلي درب ترمينال نيز قرار داده شده است و در ان (MAIN) سيم پيچي اصلي .(AUX) سيم پيچي كمكي ،(CR) خازن دائم (CS) خازن راه انداز (ST.SW) سوئيچ R مقاومت جرقه گير مي باشد .

- توجه شود كه براي ورود كابل برق به داخل جعبه ترمينال حتماً از لكنه استاندارد استفاده شود . زيرا استفاده از لكنه ضمن حفاظت از آسيب ديدن روكش كابل ، از نفوذ ذرات مضر به داخل موتور نيز جلوگيري مي كنند .

- پايه يا فونه اسيوني كه موتور روي آن نصب مي شود بايد كاملاً مسطح بوده و دقت شود كه پايه هاي موتور قبل از سفت كردن پيچها كاملاً با سطح پايه يا فونداسيون تماس داشته باشد تا از اعمال نيروي اضافي و غيرمجاز به پايه ها جلوگيري گردد . اين الكتروموتور مخصوص مصارف صنعتي بوده و براي مصارف خانگي و محيط هاي آرام و بي صدا توصيه نمي گردد .

- در صورت كوپل كردن مستقيم (شفت به شفت) هم محور بودن شفت الكتروموتور و دستگاه متحرك ضرورت داشته باشد و بايد دقيقاً رعايت گردد .

- در صورت اعمال باز محوري به موتور (باز در امتداد محور شفت) مقدار آن نبايد از مقاديرمجاز بيشتر باشد . مقادير فوق نسبت به وضعيت نصب و تيپ موتور متفاوت است . وجهت اطلاع از مقادير آن با شماره تلفن مهندس فروش موتوژن تماس حاصل نماييد.

- در صورت كوپل كردن به وسيله تمسه بايد تسمه حداقل 45 در صد از محيط پولي با 760 درجه از 36 درجه محيط آن را به وشاد . محور پولي ها بايد كاملاً موازي بوده و سطح پولي ها در يك صفحه قرار گيرند .

- نيروي كشش تسمه بايد طوري تنظيم شود كه بيشترين راندمان بتواند گشتاور محرك را به متحرك انتقال دهد . ( در هر حال كشش تسمه نبايد تا ان حد زياد باشد كه به بلبرينگ ها يا سايرقطعات موتور آسيبي وارد شود) .

 

 

نحوه استفادهاز الكتروموتور سه فاز صنعتي

به كار گيري الكتروموتورهاي سه فاز صنعتي موتو- ژن :

- نحوه اتصال ستاره و مثلث : چگونگي اتصال ستاره Y و مثلث در شكلهاي مقابل نشان داده شده است انتخاب نوع اتصال (Y يا ) با توجه به ولتاژ سه فاز موجود و مقدار ولتاژ درج شده و بر روي نيم پليت الكتروموتور انجام مي گيرد .

به عنوان مثال اگر در نيم پليت ، ولتاژ / 380Y 220 نوشته شده باشد در شبكه برق ايران به صورت ستاره وصل مي شود و اگر در نيم پليت، ولتاژ / 380220Y نوشته شده باشد در شبكه برق ايران به صورت مثلث وصل مي شود.

- تعيين جهت چرخش الكتروموتور : در صورت اتصال صحيح فازها ، آنرا از طرف خروجي شفت به الكتروموتور نگاه كنيم ، چرخش در جهت حركت عقربه هاي ساعت خواهد بود . براي تغييرجهت چرخش الكتروموتور كافي است جاي دو فاز دلخواه از سه فاز T,S,R را با هم عوض مي كنيم .

- مشخصات خروجي موتور براي حمل هايي كه درجه حرارت آنها حداكثر 40 درجه سانتيگراد باشد تضمين مي شود .

- بديهي است عدم رعايت شرط فوق در عملكرد موتور تاثير منفي خواهد داشت .

- الكتروموتورهايي سه فازي كه در حالت عادي به صورت مثلث قرار گيرند . براي اين منظور بايستي به پلاك مشخصات موتور توجه شود .

- توجه شود كه براي ورود كابل برق به داخل جعبه ترمينال حتماً از كلنه استاندارد استفاده شود . زيرا استفادهاز لكنه ضمن حفاظت از آسيب ديدن روكش كابل ، از نفوذ ذرات مضربه داخل موتور نيز جلوگيري مي كند .

- پايه يا فونداسيوني كه موتور روي ان نصب مي شود بايد كاملاً مسطح بوده و دقت شود كه پايه هاي موتوا قبل از سفت كردن پيچها ، كاملاً با سطح پايه فونداسيون تماس داشته باشد تا از اعمال نيروي اضافي و غير مجاز به پايه ها جلوگيري گردد .

- در صورتي كه اعمال بار محوري به موتور (بار در امتداد محور شفت) مقدار آن نبايد از مقادير مجاز بيشتر باشد . مقاديرفوق نسبت به وضعيت نصب و تيپ موتور متفاوت است . (جهت اطلاع از مقادير آن با شماره تلفن مهندس فروش موتوژن تماس حاصل فرمائيد ) .

- در صورت كوپل كردن مستقيم (شفت به شفت) هم محور بودن شفت هم محور بودن شفت الكترو موتور و دستگاه متحرك ضرورت داشته و بايد دقيقاً رعايت گردد .

- در صورت كوپل كردن به وسيله تسمه ، بايد تسمه حداقل 45 درجه از محيط پولي با 160 درجه از 360 درجه آن را بپوشاند . محور پولي ها بايد كاملاً موازي بوده و سطح پولي ها در يك صفحه قرار گيرد . حداقل قطر خارجي مجاز براي پولي در جدول (2) داده شده اشت .

- نيروي كشش تسمه بايد طوري تنظيم شود كه با بيشترين راندمان بتواند گشتاور محرك را به متحرك انتقال دهد . در هر حال كشش تسمه نبايد تا آن حد زياد باشد كه به بلبرينگ ها يا ساير قطعات موتور آسيبي وارد شود.

طرز كار با طرلهايي برقي و ديزلي :

شرح ساختماني با طرح و سرويس و نگهداري آن :

باطري منبع ذخيره نيروي برق بوده كه برق مصرفي مورد نياز دستگاه مصرف كننده را تامين مي كند ساختمان باطري تشكيل شده از جعبه مكعب مستطيل شكل كه از كائوچو يا ميكا يا قير فشرده يا پلي استيلن ساخته مي شود باطري از تعدادي سله تشكيل شده است كه هر سله (خانه) آن معرفي دو ولت برق بوده و به طور مثال هر گاه يك باطري داراي شش خانه باشد باطري فوق داراي ولتاژي برابر 12 ولت است در داخل اين خانه ها صفحات مثبت و منفي براي تبادل جريان الكتريسيته قرار داده شده است كه نسبت به هم ديگر به وسيله صفحات عايق منفي نيز به همين صورت تشكل قطب منفي را مي دهد . طريقه شناختن قطبين باطري از هم ديگر به اين صورت است كه هميشه قطب مثبت با علامت + و يا در محل اتصال بست باطري از قطر بيشتري برخورددار است و طقب منفي قطر كمتري دارد و علامت آن منفي است و جنس صفحات مثبت باطري از اكسيد سرب به رنگ قهوه اي و صفحات منفي آن اسفنجي به رنگ خاكستر مي باشد بهترين دليل انتخاب موارد فوق در ساختمان باطري بدين جهت است كه اسيد باطري هيچگونه تاثيري بر روي آن نداشته و از بين نخواهد رفت تعداد صفحات باطري هميشه با عدد فرد نشان داده مي شود كه به آنها پليت مي گويند و در هر خانه باطري نه ياسيزده يا تعداد يازده پليت مي باشد و هميشه تعداد صفحات منفي از صفحات مثبت يكي بيشتراست به طور مثال يك باتري 11 پليت داراي 5 پليت مثبت و 6 پليت منفي مي باشد در داخل باطري مابين صفحات از محلول اسيد سولفوريك و آب مقطر براي انجام اعمال شيميايي استفاده مي شود كه اصطلاحاً الكتروليت نيز ناميده مي شود و نسبت مخلوط حجمي آن هموراه به صورت 72 در صد آب مقطرو 28 در صد اسيد سولفوريك مي باشد هميشه چگالي نسبي الكتروليت داخل باطري مقدار در صد 12850 مي باشد البته هر وقت احساس شد كه مقدار آب باطري در اثر فعل و انفعالات شيميايي از مقدار مجاز كمتر شد لازم است كه به آن مقداري آب مقطر اضافه گردد به صورتي كه از بالاي صفحات ان بيشترنشود و در حدود يك سانتي متر باشد و هر گز نبايد اسيد را مستقيماً در داخل باطري بريزيم چون در زمان تركيب اسيد و آب به دليل فعل و انفعالات شيميايي حرارت بيش از حد ايجاد مي كند و اين كار خطرناك است و ممكن است خساراتي به بر اورد اضافه كردن اسيد به محلول الكتروليت داخل باطري بايد زماني صورت گيرد كه باطري از نظر در صد آب و اسيد در حد پايين باشد كه بوسيله هيدرومتر و يا غلظت سنج اسيد سولفوريك در صد آن مشخص مي شود كه در صورت پائين بودن كه حدود آن 1150 باشد بايد به آن اضافه نماييم در آن به شرح شرايط خاص نگهداري باطري ليفتراكهاي برقي

هيدرومتر يا چگالي سنج :

براي سنجش غلظت الكتروليت داخل باطري از دستگاهي يا وسيله اي به نام هيدرومتر استفاده ميكنيم كه اين وسيله داراي يك لاستيك مكنده جهت مكيدن محلول و لوله هايي كه مايع در آن جمع مي شود و يك حباب شيشه اي مدرج با وزن مخصوص جهت نشان دادن درجه غلظت اسيد باطري مي باشد و طرز كار اين دستگاه به درجه بندي حك شده بر روي پوسته شناور بستگي دارد كه از شمارش اعداد كه از عدد 1100 شروع و به 1400 تمام مي شود و در بعضي به 1300 تمام مي شود و يا بوسيله رنگهاي آبي ، زرد و نارنجي نمايش داده مي شود و رنگ آبي نشان پائين بودن و رنگ زرد نشان وضعيت متوسط و رنگ نارنجي نشانه وضعيت خوب مي باشد . يا در بعضي ديگر با علامت + و – نمايش داده مي شود كه در اعداد مورج عدد 1280 و در رنگها رنگ نارنجي و در علامتهاي ، علامت + نماينده وضعيت خود درصد آب و اسيد در الكتروليت مي باشد و در اين درجه باطري كاملاً شارژ بوده و عدد 100/1 نماينده خالي بودن باطري و در منهاي سيزده درجه زير صفر امكان يخ زدن باطري حتي بوده و چون باطري در زمان دشارژ اسيد آن افت كرده و آب در محيط سله پراكنده مي باشد و در شرايطي كه در بالا گفته شد امكان يخ زدن زياد مي باشد ، ولي در شرايطي كه باطري پر باشد و درجه 1285 را هيدرومتر نشان دهد نماينده پر بودن باطري است و باطري تا منهاي چهل درجه زير صفر امكان يخ زدن دارد و باطريهايي و شارژر شده بايد هر چه سريعتر جهت شارژر و تنظيم الكتروليت آن اقدام كرد و اگر نشود موجب خرابي باطري مي گردد .

دشارژ :

اگر يك مصرف كننده به دو قطب باطري وصل شود جرياني كه از مصرف كننده مي گذرد باطري را خالي يعني عمل فعل و انفعالات شيميايي صفحه منفي و صفحه مثبت را به سولفات سرب تبديل مي كند و در اثر آن نسبت اسيد با آب (محلول الكتروليت) كمتر شده و اسيد محلول در الكتروليت جذب پليت ها شده و زمان سنجش مقدار آب در الكتروليت بيشتر مي باشد و هر چه عمل خالي شدن ادامه پيدا و باطري خالي شود مقدار اسيد باطري هم افت پيدا مي كند شارژر ، يعني پر شدن باطري يعني زماني كه جريان برقي كه از دينام يا آلترناتور يا شارژر كه به باطري اعمال مي گردد .

تا الكتروليت باطري شروع به فعاليت كند و اين فعاليتها بر خلاف عمل شرح داده شده در دشارژر مي باشد يعني سولفات سرب مجدداً با آب باطري تركيب شده و به اسيد سولفوريك تبديل مي شود كه اين حالت يعني شارژ شدن باطري كه در اثر اين عمل گازهايي از باطري متصاعد مي شود اكسيژن و هيدروژن از جمله مي باشند كه از سوراخ درب خانه هاي باطري خارج مي شود و نبايد در مقابل درب باطري كبريت يا فيزيك روشن نمود، چون كه خطرناك است .

طريقه نگهداري باطري و مواظبت از آن :

آب باطري را بايد هميشه از دو جهت كميت و كيفيت تحت كنترل قرار دارد و كميت آب باطري يا مقدار آن در داخل باطري براي طول عمر و كار كرد باطري داراي اهميت است پس بايد دقت نمود كه سطح آ باطري هيچگاه از قسمت بالاي صفحات كمتر نشود چون صفحات داخل باطري در محلول شيميايي غوطه ور هستند لذا به محض اينكه در معرض هواي آزاد قرار بگيرند با اكسيژن موجود در هوا تركيب شده و به تدريج به سولفات تبديل خواهند شد لازم است كه با مشاهده و كنترل آب باطري به صورت هر روز يك بار نشت به اضافه نمودن آب مقطر در صورت لزوم اقدام شود .كيفيت آب داخل باطري از كميت آن مهمتر بوده و بايد متناوباً نسبتاً در صد غلظت محلول شيميايي داخل باتري را كنترل نموده البته دقت كافي در زمان تست داشته باشيم و در شرايطي كه يك باطري زمان بازدهي بيشترخواهد كه مرتباً كار كرده و به طور مرتب شارژر و شارژر شود و حتماً باطري شارژ كامل شود .

مدار تابلو اتوماتيك اتاق پمپاژ اطفاي حريق :

اين مدار سه فاز كه داراي يك ژنراتور و يك موتور باتري شهر است در زماني كه C1 در مدار باشد c2 نمي تواند راه اندازي شود تا زماني كه C2 وارد مدار شد C1 از مدار مي شود و K1 كه يك كنتاكتور 200 آمپري مي باشد در مدار وارد مي شود و در زماني كه استارت كنتاكتور C2 را زديم كنتاكتور C1 وارد مدار مي شود و K2 كه يك كنتاكتور 200 آمپري است همراه كنتاكتور C2 وارد مي شود و كنتاكتور C1 با موتور ژنراتوري 380v و c2 با موتور برق شهر 220v كار مي كند در اين مدار يك بسته C2 در سر راه كنتاكتور C1 گذاشته كه C2 هم زمان با C1 وارد مدار نشود و در سر راه كنتاكتور C2 يك بسته C1قرار داده كه هم زمان وارد مدار نشود پس هميشه يكي از آن ها در مدار قرار مي گيرد و هم زمان نمي تواند وارد مدار شوند براي حفاظت مدار از بي متال يا رله حرارتي استفاده مي شود كه براي جلوگيري از اضافه بار مي باشد در مواقعي كه اضافه بار وجود داشته باشد رله يا همان بي متال به صورت اتوماتيك مدار از قطع مي كند و يك كليد دستي به نام HAND Auto داريم كه باسدت و هم به صورت اتوماتيك قطع مي شود .

راه اندازي 25 الكتروموتور به صورت ساده در كيلو ولت هاي مختلف :

در اين مدار مي خواهيم كه يك سالن جديد در كارخانه شيراصفهان با همكاري پرسنل برق كارخانه براي راه اسراري راه اندازي 25 الكتروموتور طراحي كنيم كه اين 25 موتور به صورت مجزا راه اندازي مي شوند يعني هركدام براي خود استارت مي شوند مثلاً وقتي استارت اول را زديم موتور M1 وارد مدار مي شود و اين 25 موتور همزمان هم مي تواند كار كند مثلاً ما مي خواهيم كه موتور شماره M18 كار نكند پس از موتورها چون با هم رابطه ندارند هر كدام مي تواند كار كند و هر كدام هم مي توان قطع باشد بيشتر اين موتور ها براي دستگاههاي هم زن به كرا مي روند كه داراي يك تابلو كنتاكتور و فيوز و بي متال و داراي تابلوي ديگري كه استارت ، است در ان قرار دارد . و در كنار هر كنتاكتور يك عدد لامپ سيگنال كار گذاشته مي شود براي علائم خطر و قطع ناگهاني مدار يا موتور در هنگام كار كردن و اين موتورها هر كدام به اختصار كاري كه مي خواهند بكند در كيلو وات هاي مختلف انتخاب مي شوند پس هر كدام ولتاژ و جريان مخصوص به خود را از مدار مي گيرند .

مدار فرمان پر كن و درب بندي ليوان :

اين مدار بابرق 220 ولت كار مي كند كه يك عدد يك سوز ساز كه AC24 به DC24 تبديل مي كند دو عدد سنسور CN1CN2 كه به صورت چشم الكتريكي كار مي كند.

اين مدار داراي مگنيت شيربرقي است كه با قطع سنسور الكتريكي دستور قطع به R2 داده كه مگنت قطع مي شود تا زماني كه در ليوان باشد دستگاه در حال كار است و در صورت نبودن در ليوان چشم CN1 دستور قطع مي دهد موتور اين دستگاه سه فاز است كه با حركت هاي مكانيكي كارهاي زيادي مانند پر كردن ليوان ، بستن در ليوان و چرخاندن در ليوان عمل مي كند .

(L3,C1) دو عدد موتور اصلي و براي موقع اضافه بار كار مي كند L4 هميشه در حال كار كه موتور اصلي است L5 موتور و كنيم يا اضافه كار L6 و موتور و كنيم در حال كار .

مدار فرمان تابلو پوستر پمپ اطفاي حريق :

در اين مدار سه فاز بعد از عبور از فيوز كه كار آن قطع مدار است در مواقع اتصال كوتاه يا اتصالي در مدار سه فاز بعد از عبور از كنترل فاز از شماره 16 كنترل فاز خارج شده و وارد كليد دستي شده و از آن خارج وارد بسته C2 VERCURRENT شده از انجا خارج وارد بي متال شده از بي متال وارد كنتاكتور C3و C2,C1 شده كه اين مدار سه عدد موتور دارد كه به صورت ستاره مثلث بسته شده اند در اين مدار سه عدد پرسيور سوئيچ دارد كه چهار عدد خروجي دارد كه سه عدد آن به سر پمپ كه اماده به كار هستند و يك عدد ديگر خروجي پرسيور سوئيچ رزرو مي شود . اين سه عدد موتور به صورت ستاره مثلث راه اندازي مي شود هر كدام جداگانه راه اندازي مي شوند و مي تواند به طور همزمان در مدار قرار گيرند و اگر موتور M1 در مدار بود M2,M3 هم در مدار هستند موتور M2 د رمدار بود M1,M3 هم در مدار هستند و اگر موتور M3 در مدار بود M1,M2 هم در مدار هستند و اين سه موتور هم به صورت اتوماتيك كار مي كند چون هر كدام تايمر براي خود دارند پس از مدار به صورت ستاره مثلث اتوماتيك است و كاربرد آن براي راه اندازي پمپ آب به كار مي رود و كاربردهاي ديگري هم دارد ولي در جاهاي ديگر .

راه اندازي كمپرسور آمونياك ستاره مثلث :

در اين مدار وقتي استارت را زديم مدار بسته مي شود تايمر برق دار مي شود .

سلونوئيد سر سيلندر و برق دار مي شود و عمل مي كند و گازهاي روي سيلندر تخليه مي شود در حدود 30 ثانيه تايمر عمل مي كند و سلونوئيد قطع مي شود و استارت موتور اصلي كه كمپرسور راه اندازي مي شود به صورت ستاره مثلث .

دو عدد سلونوئيد S17,S18 سلونوئيدهاي گاز سر سيلندر و پس مدار راه افتاده و سلونوئيد دستور مي گيرد و يك عدد سلونوئيد براي تخليه روغن .

شرح موتورهاي الكتريكي DC وآلترناتور و دينام :

هدف از مطالعه اين بخش شرح مختصري درباره سرويس و نگهداري موتورهاي DC مي باشد كه انرژي الكتريكي را به انرژي مكانيكي تبديل مي كند زماني كه يك موتور در حال كار مي باشد توسط يك منبع الكتريكي مانند باطري تغذيه مي شود و با توجه به ساختمان الكتروموتور زمان مصرف جريان ايجاد حركت گردشي مي نمايد كه اين حركت در اثر ايجاد ميدان مغناطيسي مي باشد كه به دو صورت ميدان مغناطيسي ايجاد مي شود .

1- ميدان مغناطيسي در قطبهاي موتور

2- ميدان مغناطيسي در سيم پيچ آرميچر الكتروموتور.

و اين دو ميدان بر يكديگر تاثير نموده و توليد گشتاور چرخشي مي نمايد كه اين گشتاور باعث چرخش آرميچر و در نتيجه بار مكانيكي مي گردد و ولتاژ يك مولد وقتي كه بار تغيير مي كند تغيير مي نمايد ودر ژنراتورهاي نشت با افزايش بار هميشه با افت ولتاژ در ترمينالها همراه است در صورتي كه در ژنراتورهاي كمپونه در صورت تغيير بار ممكن است ولتاژ كم يازياد شود و يا ثابت بماند . در موتورها با تغيير بار سرعت نيز تمايل به تغيير دارد در در موتورهاي نشت با افزايش سرعت جريان موتور كمي افت مي كند وسرعت چرخشس موتور DC را مي توان با يكي از عوامل زير و يا هر دو عامل توماً كنترال كرد .

1- قدرت ميدان مغناطيسي 2- ولتاژاعمال شده در سير آرميچر

اصول عمل يك موتور بر اين اساس است كه چرخش موتور در نتيجه قرار گرفتن آرميچر در حاليكه از مفتولها بيش جريان مي گذرد و ميدان مغناطيسي ايجاد شد و به طور كلي چرخش بر دو عامل بستگي دارد .

1- به وجود خطوط مغناطيسي بستگي دارد . 2- وجود جريان در مفتولها بستگي دارد.

در ليفتراكهاي برقي معمولاً دو نوع الكتروموتور وجود دارد :

1- موتو رحركت 2- موتور پمپ و در برخي از ليفتراكها از چند موتور پمپ استفاده مي شود كه به ترتيب نام آن را در ذيل ذكر مي كنيم.

1- الكترو موتور حركت

2- الكتروموتور پمپ دكل يا برم

3- الكتروموتور پمپ كمكي دكل يا بوم

4- الكتروموتور پمپ فرمان هيدروليك

و در مورد ريدف شماره سه و چهار در همه ليفتراكها كار برد ندارند و در بعضي از ليفتراكها فقط مورد شماره سه كار برد دارند . و دكل فقط با يك پمپ عمل مي كند . و در مورد ريدف شماره چهار براي ليفتراكهايي كاربرد دارد كه سيم انتقال فرمان به چرخهاي عقب به صورت جعبه فرمان نباشد . بلكه بوسيله جكهاي هيدروليكي تعبيه شده بر روي اكسل نيرو و انتقال مي يابد.

الكتروموتورهاي حركت :

اين نوع الكتروموتورها از قدرت و توان زيادي برخوردار است و در زمان كار مقدار شدت جريان زيادي از آنها عبور مي كند تا بتواند نيروي الكتريكي را به نيروي مكانيكي يعني چرخش تبديل نمايد و اين نوع موتوها به علت جريان زياد و كار مداوم و فشار كار زياد از سرويس و نگهداري ويژه اي برخورددار هستند و اين نوع موتورهاي از نظر تحريك و استارت جهت حركت از نوع تحريك موازي با نشت يا سري موازي بود و كنترل دور اين نوع الكترو موتورها بوسيله ي تريستور يا مقاومتهاي با هم پائين و مقدار وات زياد به نام ريزيستور كه با تغيير و افت ولتاژ و جريان بر روي نشت موثر واقع مي شوند امكان پذير است مانند شكل زير .

 

 

دينام يا ژنراتور :

براي تامين انرژي در وسايل نقيله از جمله ليفتراكهاي ديزلي (به جز ليفتراكهاي برقي) از وسيله اي به نام دينام و يا ژنراتور استفاده مي كنيم كه در حين كار موتور ديزل آن تامين مي كند و مقدار برق مصرف شده ان را هم جبران مي كند . البته دينام يا ژنراتور به تنهايي نمي تواند اين عمل را انجام دهد . و دستگاه رابط ميان دينام يا ژنراتور و باطري و برق مصرفي وجود دارد به نام آفتامات يا كنترل كننده كه به نوعهاي مختلفي وجود دارد و اين آفتابات در دو نوع كلي مي باشد يكي آن كه فقط جريان را كنترل مي كند و نوع ديگر آن هم جريان و هم واتاژ را كنترل مي كند و در ليفتراكها بيشتر از نوع دوم كار برد دارند و ساختمان دينام و يا ژنراتور معمولاً به يك صورت مي باشد كه در ناحيه استاتور يا با تشك ثابت هدايت شده از ناحيه آرميچر جريان توليد شده و از طريق كلكتور خارج مي گردد كه در زير شكل ظاهري نوعي دينام ساده معمولي ترسيم شده كه مصرف و كاربرد آن كمتر مي باشد به دليل اينكه سيستم هاي توليد برق بهتري به بازار عرضه شده جايگزين گرديده كه راندمان بهتري دارد و اين دينام ها از نظر سرويس و نگهداري مانند الكتروموتورها مي باشد و بايد هر سال يك بار كليه قطعات آن را بازديد كرد .

 

بايد دقت داشت كه تسمه رابط ميان فولي دينام و فولي موتور در حد نرمال باشد و نه زياد كشيده باشد و نه زياد آزاد و حتماً وقتي بلبرينگهاي آن سالم باشد و اگر كمترين لقي و يا ايراد ديگري در بلبرينگهاي مشاهده گرديد بايد آن را تعويض كنيد و در زماني كه دينام يا ژنراتور كار مي كند بايد به سيستم اعلام كننده شارژر هر كدام را كنترل كرده و از شارژ كردن توسط دينام مطمئن شويم و تا زماني كه فولي دينام گردش نكند جرياني توليد نمي شود و گردش غفولي دينام بوسيله تسمه از موتور ديزلي گرفته مي شود و پس يكسو شده و تبديل به برق DC مي شود و بعد از آن به سمت آفتامات هدايت مي گردد . يا به مصرف كننده هدايت مي گردد .

آلترناتورها :

كار آلترناتورها نيز مانند دينام بوده با اين تفاوت كه آرميچر بوجود آورنده حوزه مغناطيسي مي باشد يعني داخل آرميچر (رتو) سيم پيچي شده است كه دو سرآن بوسيله دو عدد رينگ و ذغال به جريان برق متصل شده و براثر عبور جريان برق از سيم پيچي آرميچر در اطراف آن حوزه مغناطيسي بوجود مي آيد در نتيجه دو قطعه فلزي كه روي سيم پيچ قرار گرفته است آهنربا مي شوند و به كليه اين قطعات رتور گفته مي شود در آلترناتور سيم پيچ شده است و سيم هاي آن براي اين جريان زيادي را از خود عبور مي دهند ضخيم تر هستند و روتور داخل استاتور به وسيله تسمه پروانه به حركت در مي آيد ضمن حركت خطوط قواي مغناطيسي داخل روتور در روي سيم پيي استاتور اثر گذاشته و در انها جريان الكتريكي توليد مي شوند و به وسيله مجموعه ديودها يكسو شده و پس از تنظيم توسط آفتامات داخل خود دينام بوسيله ترمينال خروجي به مصرف كننده متصل مي شود و جريان مصرفي باطري و دستگاه را تامين مي كند و دو نوع دينام در شكل قبل ملاحظه مي كنيد كه داراي كمي تفاوت ظاهري مي باشد.