مرکز دانلود خلاصه کتاب و جزوات دانشگاهی

مهارت های فردی در دفاع و رزم

 

مقدمه

یکی از عوامل مؤثر در موفقیت یک رزمنده آشنایی با محیط اطراف و داشتن توانمندی هایی است که در موفقیت او بسیار مؤثر است. توانمندی های رزم انفرادی، مجموعه روش ها و مهارت های مصون ماندن از خطر آسیب دشمن است که شخص چه در زمان دفاع و چه در هنگام حمله آنها را به کار می برد. بنابراین می توان گفت به هر میزان که یک رزمنده مهارت بیشتری در رزم انفرادی داشته باشد، به همان میزان از خطر و آسیب دشمن در امان خواهد بود و به حفظ جان خود و سایر همرزمان نیز کمک خواهد کرد.

شما دانش آموزان عزیز در این درس با عوامل محیطی و مهارت هایی که به یک رزمنده کمک می کند تا مأموریت خود را به نحو مطلوب انجام دهد، آشنا می شوید. ضمن این که برخی از این توانمندی ها در زندگی روزمرهٔ شما نیز قابل استفاده است.

این مهارت ها شامل: شناسایی عوارض زمین، حفاظت انفرادی در مقابل خطر، استتار، اختفا، اصول نگهبانی، ایست و بازرسی، جهت یابی، کار با قطب نما، تخمین مسافت و … است.

شناخت عوارض زمین

یکی از فنون رزم انفرادی شناخت عوارض زمین است که در حفظ جان و پناه گیری یک رزمنده بسیار مؤثر است. به کلیۀ پستی و بلندی های سطح زمین عوارض زمین گفته می شود. میزان پستی و بلندی های زمین یا ارتفاع تمام نقاط، نسبت به سطح مبنا اندازه گیری می شود.

سطح مبنا، سطح آب های آزاد بین المللی است، که صفر درنظر گرفته می شود؛ مثلاً وقتی می گوییم ارتفاع شهر شیراز ١۵۴٠ متر است، منظور ارتفاع این شهر از سطح آب های آزاد است.

عوارض سطح زمین به دو دسته عوارض طبیعی و مصنوعی تقسیم می شوند.

الف) عوارض طبیعی: عوارض طبیعی عوارضی است که انسان در ایجاد آن دخالتی نداشته است. این عوارض عبارت اند از:

١ - بلندی ها مانند کوه و تپه

٢ - گودی ها مانند دره، شیار و گودال

٣ - همواری ها مانند دشت و جلگه

۴ - آب ها مانند اقیانوس، دریا، دریاچه و رود

ب) عوارض مصنوعی: عوارضی است که انسان در ایجاد آن دخالت داشته باشد. مانند آبادی ها، راه ها، پل ها، جاده ها و … .

تعریف برخی از عوارض به شرح زیر می باشد:

١ - کوه: به برآمدگی هایی که از محیط اطراف خود حداقل ۶٠٠ متر بلندتر باشد، کوه گفته می شود. اگر چند کوه به هم پیوسته باشند، به آن رشته کوه گفته می شود، مثل رشته کوه های زاگرس

٢ - تپه: تپه عبارت است از زمین های شنی یا خاکی برجسته ای که بلندی آن کمتر از کوه است؛ ارتفاع تپه ها بین ١۵٠ تا ۶٠٠ متر است.

٣ - خاکریز: در مناطق باز و دشت ها، جهت درامان ماندن نفرات از دید و تیر دشمن، به وسیلهٔ ماشین آلات راه سازی، خاک را به ارتفاع حداقل ٢متر در جلوی نیروهای خودی جمع می کنند که به آن خاکریز می گویند.

۴ - هور: ماندن آب روی زمین را هور یا ماندآب می گویند. علت ماندن آب در این محیط نفوذناپذیری لای ههای زیرین خاک است. معمولاً در هور علف و نی می روید و اطراف آن زیستگاه برخی جانوران و پرندگان می باشد؛ مانند هورالعظیم در خوزستان.

جهت یابی

یافتن جهت های جغرافیایی را جهت یابی میگویند. جهت یابی کاربردهای زیادی دارد؛ به خصوص در امور دفاعی و نظامی که یک رزمنده باید موقعیت خود را نسبت به دشمن، نیروهای خودی و سایر عوارض زمین بداند تا در مواقع پیشروی و برگشت در جهت صحیح حرکت کند. همچنین جهت یابی در زندگی روزمرهٔ ما به منظور یافتن قبله، یافتن مسیر حرکت در پیاده روی و کوهنوردی، پیدا کردن مسیر درست در جنگل و بوته زارها و … حائز اهمیت است.

جهت های اصلی و فرعی

1 – جهت های اصلی: شامل جهت های چهار گانه شمال، جنوب، مشرق (خاور)، مغرب (باختر) است که با یافتن یکی از آنها، سایر جهت ها را به راحتی میتوان مشخص کرد، بدین ترتیب که هرگاه به سوی شمال ایستاده باشیم، پشت سر ما، جنوب، سمت راست مشرق و سمت چپ ما مغرب خواهد بود.

٢ - جهت های فرعی : به جهت هایی گفته می شود که در بین چهار جهت اصلی واقع شده اند.

اصولاً جهت یابی به وسیلهٔ قطب نما و یا به وسیلهٔ گیرنده های دستی جی پی اس به راحتی و بادقت بسیار زیاد، انجام می شود.

یادگیری سایر روش های جهت یابی در نبود این ابزارها برای یک رزمنده بسیار اهمیت دارد.

بیشتر بدانید :

GPS چیست و چگونه کار می کند؟

GPS مخفف سه کلمه ٔGeographic Positioning Systems

به معنی سامانه تعیین موقعیت جغرافیایی است. این سامانه از مجموعه ماهواره های موقعیت یاب جغرافیایی تشکیل شده که موقعیت پدیده های مختلف را بر روی کرهٔ زمین شناسایی و به کاربران مخابره می کند. کاربران با در اختیار داشتن گیرنده های قوی آنتن دار یا گیرنده های دستی موسوم به GPS در هر نقطه ای از کره زمین، حتی در حرکت می توانند موقعیت دقیق خود را دریافت کنند. گیرنده ها پس از برقراری ارتباط با ماهواره ها در فضا، مشخص می کنند که اکنون گیرنده در چه طول و عرض جغرافیایی و در چه ارتفاعی از سطح دریا قرار دارد و یا در چه سمتی و با چه سرعتی در حال حرکت است. این سامانه برای ردیابی یا راهبری کشتی ها، هواپیماها، خودروها کمک مؤثری می کند.

جهت یابی در روز

١ - جهت یابی به کمک خورشید: خورشید هر روز صبح تقریباً از سمت مشرق طلوع و در آخر روز از سمت مغرب غروب می کند و چون ایران در نیم کرهٔ شمالی زمین واقع شده است، اغلب در هنگام ظهر، خورشید در نیمهٔ جنوبی آسمان است و سمت جنوب را نشان می دهد. در روزهای اول فروردین و اول مهرماه هر سال، خورشید دقیقاً از جهت شرق طلوع و از جهت غرب هم غروب می کند و در سایر ایام سال به خصوص اول تابستان و زمستان این روش خیلی دقیق نیست.

٢ - جهت یابی به کمک سایۀ شاخص: شاخص، چوب، میله یا هر شیء نسبتاً صاف و به طول تقریبی یک متر است که به صورت عمودی در زمینی مسطح نصب می شود. در این روش، پس از نصب شاخص، انتهای سایهٔ آن را روی زمین با یک سنگ علامت گذاری می کنیم. پس از حدود پانزده تا بیست دقیقه محل جدید سایهٔ شاخص را دوباره علامت گذاری می کنیم. حال اگر این دو نقطه را به یکدیگر وصل کنیم و طوری بایستیم که پای چپ روی نقطهٔ اول و پای راست روی نقطهٔ دوم باشد، روبه روی ما شمال و پشت سرمان نیز جنوب خواهد بود.

الف) انتهای سایه شاخص را علامت گذاری کنید.

ب) بعد از مدتی محل سایه جدید را علامت گذاری کرده و دو نقطه را به یکدیگر وصل کنید.

ج) طوری بایستید که نقطۀ اول زیر پای چپ و نقطۀ دوم زیر پای راست شما باشد. حال روبه روی شما جهت شمال است.

جهت یابی در شب

١ - جهت یابی به کمک ستارۀ قطبی: در نیم کرهٔ شمالی، ستارهٔ قطبی با دقت بسیار زیادی جهت شمال جغرافیایی را نشان می دهد. برای مشاهدهٔ این ستاره که سایر ستارگان و صورت های فلکی به محوریت آن می چرخند، ابتدا باید صورت فلکی دبّ اکبر یا صورت فلکی ذات الکرسی را پیدا کرد. دبّ اکبر یا خرس بزرگ به مجموعه ای از هفت ستاره گفته می شود که در آسمان به شکل ملاقه دیده می شوند. اگر فاصلهٔ دو ستاره لبهٔ آبریز ملاقه را یک واحد درنظر بگیریم و آن را پنج برابر در همان مسیر ادامه دهیم، به تک ستاره ای پرنور می رسیم که ستارهٔ قطبی است و اگر به سمت آن بایستیم، روبه جهت شمال ایستاده ایم.

صورت فلکی ذات الکرسی نیز پنج ستاره است که به دلیل چرخش در آسمان به شکل حروف لاتین M یا W دیده می شود. اگر ستارهٔ وسط حرف را در مسیر مستقیم، پنج برابر فاصلهٔ دو ستاره، ادامه دهیم، به ستارهٔ قطبی می رسیم.

٢ - جهت یابی به کمک ماه: در این روش ابتدا باید بدانیم در نیمهٔ اول یا در نیمهٔ دوم ماه قمری هستیم. برای تشخیص این موضوع دو سر هلال ماه را با خط فرضی به یکدیگر وصل می کنیم و امتداد می دهیم اگر شکلی شبیه حرف لاتین P تشکیل شد، در نیمهٔ اول ماه هستیم. در این حالت سمت برجسته یا محدّب ماه، جهت مغرب را نشان می دهد. اگر با اتصال دو سر هلال، حرف لاتین q تشکیل شود، در نیمهٔ دوم ماه قرار داریم. در این حالت قسمت برجستگی ماه جهت مشرق را نشان می دهد.

تخمین مسافت

اندازه گیری تقریبی مسافت یا فاصلۀ بین دو نقطه را تخمین مسافت می گویند. برای این که یک رزمنده بتواند در میدان نبرد، سلاح خود را تنظیم کند و هدف گیری دقیق تری داشته باشد، فن تخمین مسافت را می آموزد. همچنین یک رزمندهٔ دیده بان برای این که بتواند گزارشی دقیق از محل صحیح اهداف و عوارض را به فرماندهان گزارش دهد، به آموزش فن تخمین مسافت در رزم انفرادی نیاز دارد.

روش تخمین مسافت با وسیله

ما در این روش به کمک نقشهٔ توپوگرافی محل و یک خط کش، در ابتدا دو نقطهٔ موردنظر را روی نقشه مشخص می کنیم و به وسیلهٔ خط کش فاصلهٔ مستقیم آن دو نقطه را اندازه گیری می کنیم. سپس عدد به دست آمده را که به سانتی متر است در مخرج مقیاس نقشه ضرب می کنیم تا فاصلهٔ حقیقی دو نقطه روی زمین به سانتی متر به دست آید. پس از آن عدد موردنظر را بر ١٠٠ تقسیم می کنیم تا فاصله به متر محاسبه گردد.

فاصلهٔ دو نقطه روی نقشه به سانتی متر ×مخرج مقیاس = فاصله افقی همان دو نقطه برروی زمین

اندازه گیری مسافت به وسیلۀ یگان صدمتری

١ - این روش برای تخمین مسافت تا ۵٠٠ متر مورد استفاده قرار می گیرد. بدین ترتیب که ابتدا یک فاصلهٔ صدمتری را روی زمین مجسم می کنیم و سپس تعیین می نماییم که از موضع تا هدف چند تا از این اندازه ها وجود دارد.

٢ - برای مسافت های ۵٠٠ الی ١٠٠٠ متری ابتدا نقطه ای را در نیمه راه هدف انتخاب می کنیم و سپس با استفاده از روش بالا مسافت موضع تا این نقطه را تعیین و با دو برابر کردن این تخمین، مسافت بین هدف تا موضع به دست می آید.

آشنایی با سلاح انفرادی

امروزه علی رغم متنوع شدن تسلیحات نظامی و پیشرفت سلاح های دوربُرد که اهداف خود را از فواصل دور مورد اصابت قرار می دهند، هنوز هم سلاح های انفرادی در جبهه های نبرد و مقابله با دشمنان دارای اهمیت است.

با توجه به این که رزمندگان دوران دفاع مقدس از اسلحهٔ کلاشینکف برای دفاع در مقابل متجاوزان استفاده می کردند، و در حال حاضر نیز این اسلحه به عنوان سلاح سازمانی نیروهای بسیج است، در این بخش از درس با ویژگی ها و چگونگی استفاده از این اسلحهٔ انفرادی بیشتر آشنا می شوید.

ردیف عنوان شرح

1 – کالبیر 7/62 میلی متر

2 - تعداد خان 4 خان گردش از چپ به راست

3 – طول اسلحه با سر نیزه 102 سانتی متر

4 – شلیک در حالت تک تیر 40 گلوله در دقیقه

5 – شلیک در حالت رگبار 95 گلوله دردقیقه

6 – برد مفید 400 متر

7 – برد نهایی 2000 متر

١ - کالیبر: قطر دهانهٔ لوله هر جنگ افزاری را کالیبر می گویند. مثلاً قطر دهانهٔ لوله اسلحهٔ کلاشینکف 7/62 میلی متر

2 – خان (Tube) : شیارهایی است که داخل لوله تفنگ ایجاد می کنند، این شیارها به گلوله دوران داده و در نتیجه برد گلوله و قدرت تخریب را زیادتر می کند.

٣ - برد مفید: مسافتی است که از جنگ افزار انتظار می رود به دقت تیراندازی کند و موجب تلفات و خسارت گردد.

۴ - برد نهایی: حداکثر مسافتی است که از یک جنگ افزار انتظار می رود به دقت تیراندازی کند و در نتیجه در چنین مسافتی تلفات و خسارتی نیز وجود ندارد.

باز و بسته کردن سلاح

نگهداری و عیب یابی سلاح انفرادی برعهدهٔ کسی است که از آن استفاده می کند. اسلحهٔ انفرادی کلاشینکف باید همیشه روغن کاری شده و بدون عیب باشد. لذا لازم است یک رزمنده به راحتی و با مهارت بتواند سلاح خود را باز و بسته کند؛ چرا که باز و بسته کردن به موقع و درست اسلحه، به سالم ماندن آن کمک مؤثری می کند.

١ - روپوش محفظه ٢ - آلات متحرک ٣ - قطعۀ گلنگدن ۴ - میله و فنر ارتجاع ۵ - بدنه ۶ - سیلندر گاز ٧ - سمبه ٨ - شعله پوش ٩ - روپوش لوله ١٠ - غلاف سرنیزه ١١ - سرنیزه ١٢ - خشاب

البته روش صحیح سازمان باز و بسته کردن سلاح، قطعه شناسی و مراحل رفع گیر در اردوی عملی درس آمادگی دفاعی توسط مربیان بسیج به شما آموزش داده می شود.

اصول ایمنی هنگام استفاده از سلاح

یک کاربر اسلحه برای حفظ جان خود و سایر همراهان، باید به نکات زیر توجه کند:

١ - سلاح باید قبل از تیراندازی بازدید شود.

٢ - هنگام تحویل گرفتن یا تحویل دادن سلاح، باید از خالی بودن آن اطمینان حاصل کنید.

٣ - هنگام باز و بسته کردن و یا تحویل گرفتن سلاح برای اطمینان از خالی بودن آن، روبه فضای مطمئن (به سوی آسمان) ماشه را بچکانید.

۴ - از هرگونه شوخی کردن با سلاح و نشانه روی به سوی دیگران خودداری کنید.

۵ - با ماشهٔ سلاح نباید بازی کرد؛ زیرا ماشهٔ این سلاح حساس است.

۶ - زمانی که ضرورتی برای تیراندازی نیست، سلاح در حالت ضامن باشد.

٧ - مهمات و فشنگ ها را در معرض حرارت شدید قرار ندهید و هیچ گاه به ته چاشنی فشنگ ضربه نزنید.

٨ - هنگام تیراندازی دست را در مقابل مسیر رفت و برگشت دستگیرهٔ آتش قرار ندهید.

اصول تیراندازی صحیح

تیراندازی دقیق یک مهارت فردی است که با آموزش، تمرین و پشتکار به دست می آید.

اصول یک تیراندازی صحیح و مؤثر به شرح زیر است:

١ - قلق گیری و نشانه روی دقیق

٢ - وضعیت صحیح تیراندازی

٣ - انجام صحیح عمل انگشت روی ماشه

۴ - تخمین مسافت و تنظیم درجهٔ صحیح اسلحه

۵ - تیراندازی با آهنگ منظم و مداوم

روش قلق گیری

قلق گیری عملی است که قبل از تیراندازی برای به دست آوردن دقت سلاح انجام می شود. یکی از روش های قلق گیری به این شرح است:

١ - تعداد سه تیر قلق را به دقت به طرف خال سیاه وسط سیبل نشانه روی و شلیک می کنیم.

٢ - محل برخورد سه گلوله را به یکدیگر وصل می کنیم تا مثلثی تشکیل شود.

٣ - مرکز مثلث را به وسط خال سیاه وصل می کنیم و قرینهٔ مثلث را به دست می آوریم.

۴ - حال قرینهٔ به دست آمده را به جای خال سیاه وسط سیبل نشانه گیری و شلیک می کنیم.

حالت های صحیح تیراندازی:

١ - حالت ایستاده ٢ - حالت به زانو ٣ - حالت نشسته