مرکز دانلود خلاصه کتاب و جزوات دانشگاهی

نقش تدبیر و دور اندیشی در زندگی

معمولاً زندگی انسان ها به عوامل مختلفی بستگی دارد که شاید چشم انداز یکی از مهم ترین آنها باشد.

تدبیر و تدبر برای جلوگیری از بحران های غیر قابل پیش بینی یا پیش بینی نشده بسیار موثر است. انسان ها با در نظر گرفتن این که ممکن است آینده چه اتفاقی بیفتد، همواره به طور

نا محسوس نگرا ن آینده اند. با این وجود اگر انسان ها تدبیر و تدبر را با دور اندیشی و نگاه به آینده در آمیزند، قطعاً پیشرفت های شایانی در زندگی خواهند داشت.

تدبیر و دور اندیشی امروزه لازمه ی هر کاری است؛ زیرا که در جوامع متلاطم امروز

ریسک پذیری گاهی موجب پیشرفت اما اکثراً باعث شکست و نابودی می شود.

در علم مدیریت، جایگاه ویژه ای به دور اندیشی و آینده نگری اختصاص داده اند، به طوری که مدیر موفق به کسی اطلاق می شود که توانایی بالایی در آینده نگری یا دور اندیشی داشته باشد.

با توجه به اهمیت و جایگاه تدبیر و دور اندیشی در زندگی روز مره ی انسان ها، ما نیز بایدخود را آموخته سازیم و بیاموزیم این هنر را.

ما باید با برنامه ریزی های کوتاه مدت، افق هایی از فردا را برای خود روشن سازیم و با کوشش و پشتکار برای دست یابی به آنها تلاش کنیم.

برنامه ریزی در اسلام

از آیات و روایات چنین برمی آید که برنامه ریزی در اسلام اهمیت بسزایی دارد. امیرمؤمنان در این زمینه می فرماید: «بقای مناصب (حکمرانی دولت ها) در گرو تدبیر و چاره اندیشی در امور است».(3) به یقین هر فرد و سازمانی برای رسیدن به اهداف خود، نیازمند برنامه ریزی است. کسی که برنامه ریزی می کند، وقت کمتر و در نتیجه سرمایه کمتری از کف می دهد. پس کمتر از گذشته خود پشیمان می شود. امام علی علیه السلام می فرماید: «تدبیر قبل از انجام دادن کارها، سبب دور ماندن از

1. سید محسن موسوی، «بهره وری بیشتر با برنامه ریزی بهتر»، حدیث زندگی، 1383، ش 1، ص 57.

2. نبأ: 9-11.

3. میزان الحکمه، ح 4500 .

پشیمانی می شود». از نظر ایشان، پایداری زندگی، به برنامه ریزی درست و وسیله رسیدن به آن، مدیریت صحیح است.

آینده نگری در آموزه های دینی

داشتن برنامه ای صحیح و کارآمد، از عوامل موفقیت در زندگی است. از این رو، خداوند در قرآن می فرماید: «ای مؤمنان! از خدا پروا دارید و هر کس از شما بنگرد که برای فردا چه چیز از پیش فرستاده است. تقوا پیشه سازید که خدا به آنچه می کنید داناست». این آیه، لزوم آینده نگری و دوراندیشی را در زندگی نشان می دهد. انسان می تواند با تدبیر، از لحظه ها و فرصت هایی که زندگی در اختیارش می گذارد، به درستی استفاده و با دوراندیشی، توشه ای برای آخرت ذخیره کند. امام علی علیه السلام می فرماید: «هر کس از چاره اندیشی کار خویش فرو نشیند، سختی ها و شداید او را سرپا خواهند کرد».

دوراندیشی

دوراندیشی از ویژگی های انسان های موفق است. این ویژگی، ضامن شفاف شدن ابهام های آینده است و تصمیمات آتی را رقم می زند. افراد دوراندیش در مقایسه با دیگران، تصویری شفاف تر از مسائل، رفتارها، واکنش ها و رویدادها دارند. بهره مندی انسان از زاویه ای روشن و کم ابهام، با استفاده از دوراندیشی و جامع نگری شدنی است. داشتن افق روشن، ثمره انسان در اصل برنامه ریزی بهینه و کار آمد برای آینده است.

دوراندیشی در روایات

در احادیث، سفارش بسیاری درباره دوراندیشی در کارها شده است. امام باقر علیه السلام از قول پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید: «چون در اندیشه انجام دادن کاری برمی آیی، در عاقبت آن بیندیش ؛ اگر نیک است و در راه درست، به آن دست یاز و اگر مایه گمراهی است، آن را فرو گذار».

امیرمؤمنان، حضرت علی علیه السلام نیز در نامه ای به مالک اشتر می فرماید: «در امور کارگزارانت ژرف بنگر و بر مبنای ارزش یابی درست به کارشان بگمار، نه به انگیزه گرایش های شخصی و نه بر مبنای خودکامگی؛ چرا که این دو، شاخه های جور و خیانت را ریشه اند. به ویژه برای کار، کسانی را برگزین که از تجربه بهره مندند و از خانواده های ریشه دار و شایسته اند. چنین کسانی،