مرکز دانلود خلاصه کتاب و جزوات دانشگاهی

فهرست مطالب:

فصل اول: مقدمه

فصل دوم: بررسي عوامل فيزيكي زيان آور محيط كار

• صدا
• دزميتري
• اديومتري
• ارتعاش
• روشنايي
• پرتوها
• شرايط جوي محيط كار

فصل سوم: بررسي عوامل شيميايي زيان آور در محيط كار

• عوامل شيميايي
• ارزيابي آلاينده هاي ذره اي
• ارزيابي آلاينده هاي گازي
• اسپيرومتري
• تهويه صنعتي

فصل چهارم: ارگونومي (مهندسي عوامل انساني)

فصل پنجم: ايمني محيط كار

• ايمني عمومي
• ايمني ماشين آلات
• ايمني حمل و نقل
• ايمني ساختمان
• ايمني انبار
• ايمني برق
• ايمني حريق
• ايمني فردي

فصل ششم: حوادث ناشي از كار

فصل هفتم: بهسازي محيط كار

فصل هشتم: چكيده مطالب و منابع

 

مقدمه و تاريخچه بهداشت حرفه اي:

بشر در ابتداي تمدن خويش زندگي ساده و فاقد صنعت و حرفه هاي گوناگون داشت اما به تدريج با رشد جوامع بشري انسان براي رفع نيازهاي حياتي زندگي خويش را بسمت توليد كه لازمه آن مصرف انرژي و بكارگيري فكر و انديشه بود آغاز كرد. بتدريج با رشد روزافزون جمعيت نيازهاي انسان نيز رو به فزوني نهاد. اهميت رفع اين نيازها براي انسان و كنجكاوي و هوشياري وي باعث گرديد كه بشر هر روز بتواند رازي از طبيعت را بگشايد و به يكي از قوانين آن آشنا گردد كه اين امر باعث گرديد كه بشر هر روز بتواند به كمك قدرت خلاقيت خويش دست به اختراعات و اكتشافات بسيارند كه نتيجه آن خلق دستگاه هاي اوليه صنعتي بود. بدنبال اينگونه تحولات در زندگي بشر مفهوم صنعت به شكل معمولي تري وارد زندگي وي گرديد. و هر روز با تحولاتي جديد در آن گويي پاي در راهي بي‌نهايت مي نهاد. اما صنعت را كه بشر آفريده بود خود در كنار عامل مهمي بنام نيروي كار جان گرفت.

بدنبال انقلاب صنعتي كه در قرن نوزدهم در جهان بوقوع پيوست كه خود نقطه عطفي در تاريخ بشر به حساب مي آيد. موجي از نيروهاي كار راهي مراكز صنعتي شدند كه چرا معناي صنعت را با بازوان خويش به حركت در مي آورند.

اما صنعتي كه انسان آنگونه به آن غره شده بود كه آن را راهي و وسيله اي در رسيدن به تكامل و رفع نيازهاي بي پايانش مي ديد خود به جولانگاهي براي انواع خطرات براي خود وي بدل گرديد.

هر روز انسانهاي بسياري كه اغلب از طبقه پايين جامعه بودند قرباني دستگاه ها و ابزارآلاتي بودند كه همنوعشان ساخته بودند و اين در حالي بود كه هيچ قانون مدوني جهت حمايت از اين قشر افراد وجود نداشت.

بتدريج اين امر اهميت بيشتري يافت كه در نتيجه دولتمردان را بر آن داشت تا با تدوين قوانين لازم اجرا، طبقه كارگر را مورد حمايت قرار دهند. بدنبال اين امر و بدنبال جهاني شدن اين امر، سازمان هاي گوناگون از جمله ILO (سازمان بين المللي كار) بوجود آمدند. كه رسماً متصدي حمايت از كارگران را در سطح جهاني به عهده گرفتند.

به دنبال گسترش و اهميت موضوع كار و كارگر بتدريج علمي به نام بهداشت حرفه اي بوجود آمد كه هدف آن بررسي علمي مسائل مختلف بهداشتي افرادي است كه به كار گماشته مي شدند.

- بهداشت حرفه اي:

علم بهداشت حرفه اي به بهداشت كار و محيط كار مربوط مي گردد. در اصل دامنه اين علم از بيماريهاي شغلي و صدمات ناشي از كار تا شرايط كاري و محيط كار گسترده است. واضح است كه شرايط كاري محيط كار يكي از فاكتورهاي تأثيرگذار در ميزان ضايعات انساني ناشي از كار مي‌باشد.

بهداشت حرفه اي داراي تعاريف متعددي است. اولين تعريف آن بوسيله كميته WHO-ILO در دماي 1950 به اين صورت بيان گرديد:

«بهداشت حرفه اي بايد به ارتقاء و حفظ بالاترين درجه سلامتي فيزيكي، روحي اجتماعي و رفاه كارگران در همه مشاغل فكر كند. حفظ سلامتي كارگران در همه مشاغل فكر كند. حفظ سلامتي كارگران در قبايل شرايط كاري آنها حفاظت كارگران از خطرات ناشي از فاكتورهاي ضد سلامتي، قرار دادن و نگهداري كارگر در يك محيط شغلي مطابق با توانايي هاي روحي و فيزيكي وي تنظيم كار براي افراد و در نظر گرفتن هر فرد براي شغل مشخص از جمله وظايف بهداشت حرفه اي است.»

بر اساس تعريف، بهداشت حرفه اي داراي دامنه گسترده اي است. در واقع لازمه اين علم داشتن اطلاعات از خيلي علوم چون پزشكي، مهندسي، شيمي، سم شناسي، روان شناسي، فيزيولوژي و آمار مي باشد.

در اينجا اين نكته قابل ذكر است كه تفاوت بهداشت حرفه اي و بهداشت عمومي آن است كه بهداشت حرفه اي در ارتباط با انسان و محيط كار وي چه از لحاظ روحي و چه از جنبه جسمي مي باشد. در حالي كه بهداشت عمومي در ارتباط با انسان و محيط اطرافش در جامعه و خارج از محيط كارش مي باشد.

- طب حرفه اي يا پاتولوژي شغلي:

در ارتباط با بيماريهاي شغلي ناشي از عوامل شيميايي مثل مسموميت، پنوموكونيوز و ساير بيماريهاي ريوي حاصل از استنشاق گردوغبار و بيماريهاي پوستي و نيز بيماريهاي ناشي از عوامل فيزيكي از قبيل كري ناشي از سروصدا و اثرات مهلك ناشي از پرتوهاي يونساز مي باشد.

- مهندسي بهداشت حرفه اي:

مطالعه مواجه با خطرات شغلي باعث ايجاد يك رشته به نام مهندسي بهداشت حرفه اي شده است اين علم شامل روشهاي اندازه گيري خطرات شغلي از قبيل غلظت گازها و گردوغبارها و شدت و فركانس صوت دار متأثر مي باشد. مهندس بهداشت حرفه اي يا بهداشت صنعتي يك بخش مهم و جديد از علم بهداشت حرفه اي نوين است. در ضمن پيشگيري از حوادث ناشي از كار باعث ايجاد يك رشته تخصصي از ايمني شده كه نه تنها فاكتورهاي مكانيكي بلكه فاكتورهاي انساني نيز مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

بهداشت حرفه اي به مطالعه فاكتورهاي مربوط، كار، روشهاي كار و شرايط كاري و محيط كار كه ممكن است باعث بيماري صدمه يا اختلال در سلامت كارگران شود مثل ناسازگاري با كار نسبت به خطرات شيميايي و فيزيكي چون مسموميت ناشي از استنشاق گردوغبار، گازها و بخارات مي‌پردازد.

از نمونه هاي بارز اين اختلافات مي توان به سيليكوزين ناشي از گردوغبار كوارتز، بيماريهاي پوستي حاصل از مواد محرك و حساسيت زا، كري شغلي ناشي از سروصدا خطرات بالقوه مكانيكي ناشي از ماشين ها و فشارهاي فيزيكي و رواني ناشي از كار سنگين و يكنواخت و كار سريع و درازمدت اشاره كرد. علاوه بر آن روابط انساني نادرست در كار باعث ناسازگاري و عدم تطابق با محيط كار مي شوند كه خود داراي علائم عصبي بسياري است كه در همه اين موارد بهداشت حرفه اي در حقيقت حفظ سلامتي كارگردان در مقابل خطرات و ساير فاكتورهاي سلامتي را در محيط كار و حين كار تحت الشعاع قرار مي دهد.

با توجه به حوادثي كه هر ساله در محيط هاي كاري و صنايع به وقوع مي‌پيوندد كه خود باعث كاهش بهره وري، افزايش خسارات و هزينه ها و ... مي شود توجه و اهميت دادن به اين رشته ضروري است. افزايش آگاهي و شناخت مديران از اين رشته و توجيه نمودن آنها به اجراي اصول بهداشت حرفه اي در كار و صنعت از وظايف مهم بهداشت حرفه اي است.

ليست حوادثي كه در جداول صفحات بعد آمده است و مقايسه بين كشورهاي پيشرفته كه به بهداشت حرفه اي اهميت ويژه اي مي دهند با كشورهاي در حال توسعه كه به صنعت سطحي و ظاهري مي نگرند خود بيانگر اهميت و ضرورت به كار گيري بهداشت حرفه اي در تمام سطوح كار مي باشد.

طبق برآورد ILO سالانه 2/2 ميليون مرد و زن در اطراف جهان با بيماريها و حوادث ناشي از كار درگيرند و در حدود 270 ميليون حادثه شغلي و 160 ميليون بيماري ناشي از كار به طور ساليانه اتفاق مي افتد. همچنين طبق نظر ILO ،‌ مرگهاي ناشي از حوادث شغلي و بيماريهاي شغلي 9/3% كل مرگ و ميرها مي باشد و 15% كل مردم جهان از بيماريها و حوادث شغلي رنج مي برند.

- قوانين و مقررات مربوط به بهداشت حرفه اي:‌

دستورالعمل‌ها و آيين نامه هاي اجرايي مربوط به حفاظت فني و بهداشت كار كه به تصويب رسيده و به پيشنهاد مشترك وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي به تصويب رسيده در مواد قانوني 85-106 به اين قوانين اشاره مي كند كه كارفرمايان ملزم به اجراي آن مي باشند: ماده 85 – براي صيانت نيروي انساني و منابع مادي كشور رعايت دستورالعملهايي كه از طريق شوراي عالي حفاظت فني (جهت تأمين حفاظت فني) و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي (جهت جلوگيري از بيماريهاي حرفه اي و تأمين بهداشت كار و كارگر و محيط كار) تدوين مي‌شود براي كليه كارگاهها كارفرمايان كارگران و كارآموزان الزامي است.

ماده 86- شوراي عالي حفاظت فني مسئول تهيه موازين و آيين‌نامه هاي حفاظت فني مي باشد و از اعضاء ذيل تشكيل مي گردد: 1- وزير كار و امور اجتماعي يا معاون او كه رئيس شورا خواهد بود. 2- معاون وزارت صنايع 3- معاون وزارت صنايع سنگين 4- معاون وزارت كشاورزي 5- معاون وزارت نفت 6- معاون وزارت معادن و فلزات 7- معاون وزارت جهاد سازندگي 8- رئيس سازمان حفاظت محيط زيست 9- دو نفر از استادان با تجربه دانشگاه در رشته هاي فني 10- دو نفر از مديران صنايع 11- دو نفر از نمايندگان كارگران 12- مدير كل بازرسي كار و امور اجتماعي .

ماده 89- كارفرمايان مكلفند پيش از بهره برداري از ماشينها، دستگاه ها ابزار و لوازمي كه آزمايش آنها مطابق آيين نامه هاي مصوب شوراي عالي حفاظت فني ضروري شناخته شده است آزمايشهاي لازم را توسط آزمايشگاه ها و مراكز مورد تأثير شوراي عالي حفاظت فني انجام داده و مدارك مربوطه را حفظ و يك نسخه از آنها را براي اطلاع به وزارت كار امور اجتماعي بفرستد.

ماده 87- اثني هر حقيقي و حقوقي كه بخواهند كارگاه جديدي احداث نمايند و يا كارگاه هاي موجود را توسعه دهند مكلفند بدواً برنامه كار و نقشه هاي ساختماني و طرحهاي مورد نظر را از لحاظ پيش بيني در امر حفاظت فني و بهداشت كار براي اظهار نظر و تأييد به وزارت كار و امور اجتماعي ارسال دادند. وزارت كار و امور اجتماعي موظف است نظرات خود را ظرف مدت يكماه اعلام نمايد. بهره برداري از كارگاه هاي مزبور منوط به رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي خواهد بود.

ماده 88- اشخاص حقيقي يا حقوقي كه به ساخت ياد يا وارد و عرضه ماشين مي‌پردازند مكلف به رعايت موارد ايمني و حفاظتي مناسب مي باشند.

ماده 90- كليد اشخاص حقيقي يا حقوقي كه بخواهند لازم حفاظت فني و بهداشتي را دارد يا توليد كنند بايد مشخصات وسايل را حسب مورد همراه يا نمونه آن را به وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ارسال دارند و پس از تأثير به ساخت يا وارد كردن اين وسايل اقدام نمايند.

ماده 91- كارفرمايان و مسئولان كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون مكلفند بر اساس مصوبات شوراي عالي حفاظت فني براي تأمين حفاظت و سلامت و بهداشت كارگران در محيط كار، وسايل و امكانات لازم را تهيه و در اختيار آنان قرار داده و چگونگي كاربرد وسايل فوق الذكر كه را به آنان بياموزند و در خصوص رعايت مقررات حفاظتي و بهداشتي نظارت نمايند.

ماده 92- كليه واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون كه شاغلين در آنها به اقتضاي نوع كار در معرض بروز بيماريهاي ناشي از كار قرار دارند بايد براي همه افراد مذكور پرونده پزشكي تشكيل دهند و حداقل سالي يكبار توسط مراكز بهداشتي درماني از آنها معاينه و‌آزمايشهاي لازم را بعمل آورند.

ماده 93- به منظور جلب مشاركت كارگران و نظارت بر حسن اجراي مقررات حفاظتي و بهداشتي در محيط كار و پيشگيري از حوادث و بيماريها در كارگاه هايي كه وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ضروري تشخيص دهند كميته حفاظت فني و بهداشت كار تشكيل خواهد شد.

ماده 94- در موارديكه يك يا چيز نفر از كارگران واحدهاي موضوع ماده 85 اين قانون امكان وقوع حادثه يا بيماري ناشي از كار را در كارگاه يا واحد مربوط پيش بيني نمايند مي توانند مراتب را به كميته حفاظت فني و بهداشت كار يا مسئول حفاظت فني و بهداشت كار اطلاع دهند و اين او نيز بايستي توسط فرد مطلع شده در دفتري كه به همين منظور نگهداري مي‌شود ثبت گردد.

ماده 95- مسئوليت اجراي مقررات و ضوابط فني و بهداشت كار بر عهده كارفرما يا مسئولين واحدهاي موضوع ذكر شده در ماده 95 اين قانون خواهد بود هرگاه بر اثر عدم رعايت مقررات مذكور از سوي كارفرما يا مسئولين واحد حادثه اي رخ دهد شخص كارفرما يا مسئول مذكور از نظر كيفري و حقوقي و نيز مجازاتهاي مندرج در اين قانون مسئول است.

ماده 96- (بازرسي كار 1: به منظور اجراي صحيح اين قانون و ضوابط حفاظت فني اداره كل بازرسي وزارت كار و امور اجتماعي تشكيل مي شود.

ماده 97- اشتغال در سمت بازرسي كار منوط به گذراندن دوره‌هاي آموزش نظري و علمي در بدو استخدام است.

ماده 98- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار در حدود وظايف خويش حق دارند بدون اطلاع قبلي در هر موقع از شبانه روز به مؤسسات مشمول ماده 85 اين قانون وارد شده و به بازرسي بپردازند و نيز مي توانند به دفاتر و مدارك مربوطه در مؤسسه مراجعه و در صورت لزوم از تمام يا قسمتي از آن ها رونوشت تحصيل نمايند.

ماده 99- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار حق دارند به منظور اطلاع از تركيبات موادي كه كارگران با آنها در تمامي مي باشند و يا در انجام كار مورد استفاده قرار مي گيرند به اندازه اي كه براي آزمايش لازم است در مقابل رسيد نمونه بگيرند به رؤساي مستقيم خود تسليم نمايند.

ماده 100- كليه بازرسان كار و كارشناسان بهداشت حرفه اي داراي كارت ويژه حسب مورد با امضاء وزير كار و امور اجتماعي يا وزير بهداشت درمان و آموزش پزشكي هستند كه هنگام بازرسي بايد همراه آنها باشد و در صورت تقاضاي مقامات مسئول ارائه دهند.

ماده 101- گزارش بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار در موارد مربوط به حدود وظايف و اختياراتشان در حكم گزارش ضابطين دادگستري خواهد بود.

ماده 102- بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار نمي توانند در كارگاهي اقدام به بازرسي نمايند كه خود يا يكي از بستگان نسبي آنها تا طبقه سوم و يا يكي از اقرباي سببي درجه اول ايشان به طور مستقيم در آن ذينفع باشد.

ماده 103- بازرسان كار و كارشناساني بهداشت كار حق ندارند در هيچ مورد حتي پس از بركناري از خدمت دولت اسرار و اطلاعات را كه به مقتضاي شغل خود به دست آورده اند و با نام اشخاصي را كه به آنان اطلاعاتي دارد با موارد مختلف گوشزد كرده اند فاش نمايند.

ماده 104- كارفرمايان و ديگر كسانيكه مانع ورود بازرسان كار و كارشناسان بهداشت كار به كارگاه هاي مشمول اين قانون گردند و يا مانع انجام وظيفه ايشان شوند يا از اطلاع دادن و مدارك لازم به آنان خود داراي كمتر حسب مورد به مجازاتهاي مقرر در اين قانون محكوم خواهند شد.

ماده 105- هرگاه در حين بازرسي به تشخيص بازرسي كار يا كارشناسي بهداشت حفره اي احتمال وقوع حادثه و يا بروز خطر در كارگاه وارد شود، بازرسي كار يا كارشناسي بهداشت حرفه اي مكلف هستند مراتب را فوراً و كتباً به كار فرماياني غيره او و نيز به رئيس مستقيم خود اطلاع دهند.

ماده 106- دستورالعملهاي و آيين نامه هاي اجرايي مربوط به اين فصل به پيشنهاد وزارت كار و امور اجتماعي و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد.

- تاريخچه و سوابق شركت شيشه و گاز و شوگا:‌

شركت شيشه و گاز در سال 1339 با هدف توليد بطري نوشابه و گاز ايندريدكرنيك و جهت مصارف نوشابه سازي تأسيس گرديد. اولين كورة آن به تاريخ 1341 مورد بهره برداري قرار گرفت با افزايش تقاضا در جامعه در سالهاي بعد شركت با احداث كوره خط توليد جديد دارند فعاليت خود را افزايش داد. در حال حاضر اين شركت با 5 كوره ذوب شيشه و بلور و يك كورة كريستال و 16 خط توليد مشغول به كار است.

لازم به ذكر است كه هم اكنون مهندسان در حال طراحي كورة جديدي در كارخانه به منظور جايگزيني به جاي يكي از كوره هاي فرسوده مي باشند كه هنوز به بهره برداري نرسيده است.

انواع بطري هاي ساخت اين شركت شامل: 1- شيشه نوشابه و شير 2- شيشه مورد نياز صنايع بسته بندي مواد غذايي 3- انواع بلورجات معمولي و كريستال.

خط توليد كريستال در سال 1379 اضافه گرديده و بر اساس سياست جايگزيني ماشين آلات و تجهيزات از سال 1366 شروع و تاكنون به فعاليت مشغول است. يك دستگاه (individual seetion) IS . خط كوره 4 جايگزيني آن به تازگي به اتمام رسيده است.

- مشخصات عمومي كارخانه:

اين كارخانه در جاده قديم كرج – سرآسياب، مهرآباد جنوبي در جنب كارخانه ساسان واقع مي باشد. كه نوع مالكيت فعلي آن سهامي عام مي‌باشد. تاريخ تأسيس اين كارخانه در سال 1338 شروع و در همان سال به بهره برداري رسيده است.

محصولات توليدي اين كارخانه انواع شيشه جام از قبيل استكان، ليوان، بطري نوشابه و شير ظروف ماست خوري، بطري آبليمويي، قندان، ظروف كريستال، ظروف بلوري و ...

تعداد 200 نفر كارمند و 1200 نفر كارگر در حال حاضر در اين كارخانه مشغول به كار هستند. با 3 شيفت كاري از ساعتهاي 14-6 – 22-14 و 6-22 مشغول به فعاليت هستند.

- مشخصات جغرافيايي كارخانه:

از نظر جغرافيايي به طور متوسط در 51 درجه شرقي و 45 دقيقه طول شرقي و 35 درجه و 40 دقيقه عرض شمالي قرار گرفته است. كه ارتفاع آن از سطح دره 1191 متر بود و درجه حرارت حداكثر و حداقل آن به ترتيب 44 و 8/14 درجه سانتي گراد مي باشد. رطوبت نسبي بين 38 تا 48 % در طول روز و حداكثر بارندگي mm 40 گزارش شده است.

- زمين كارخانه:

كل زمين در سه قطعه به ترتيب محوطه كارخانه به مساحت 66/49 مترمربع و محيط اداري 1047 متر كه از غرب به كارخانه ساسان متصل بوده و از سه سمت ديگر توسط خيابانهاي فرعي به عرض 10m محصور مي‌باشد. محوطه انبار و خرده شيشه به مساحت 43380 مترمربع در ضلع شرقي كارخانه قرار دارد. محوطه پاركينگ و زمين فوتبال به مساحت 20672 مترمربع با محيط 656 متر از ضلع جنوبي كارخانه قرار گرفته.

بخشهاي مختلف كارخانه:

1- كارگاههاي توليدي اعم از توليد بطري، بلور، كريستال.

2- ساختمان خدمات فني كارخانه (دفتر فني)

3- ساختمان اداري و مالي

4- بخش كنترل كيفي و آزمايشگاه

5- واحد چاپخانه و بسته بندي

واحد چاپخانه و بسته بندي در است طرحهاي مورد نظر سفارش دهندگان را در 6 رنگ مختلف بر روي انواع بلور و بطري چاپ نمايد. ظرفيت چاپ روي بطري در حال حاضر حدود 250 هزار عدد در روز مي باشد.

6- واحد بچ پلنت

7- كارگاه هاي كوچك تعمير و نگهداري قالب

8- واحد كارتن سازي

9- واحد تراشكاري

10- كمپر سورخانه

11- تعميرات و نوسازي

12- آتش نشاني (ايمني و بهداشت)

13- نيروگاه برقي

14- بهداري

15- انبار ملزومات

- بخشهاي مختلف توليد:

1- بچ پلنت (bach plant)

2- كوره ها

3- ماشينهاي توليد (IS ها و پرسها)

4- گرم خانه

5- جمع آوري محصول

6- كمپرسورخانه

7- چاپخانه

8- انبار محصول

- واحد آماده سازي مواد اوليه (بچ پلنت):

ابتدا مواد اوليه كه ليست آنها در جدول صفحه بعد آمده پس از ورود به كارخانه و توزين از طريق دريچه هايي كه در كف زمين تعبيه شده است تخليه و از طريق الواتورها به داخل مخازن تخليه و انبار مي گردد. اين روند در خصوص سيليس و سودا كه مصارف عمده اي دارند اعمال مي گردند، بقي مواد اوليه به صورت گوني و كيسه اي در اين قسمت انبار شده است و به صورت دستي توزين و در محل تخليه تعبيه شده بر روي نوار نقاله تخليه مي گردد. (به وسيله سطل) ولي مواد اوليه اي كه در مخازن انبار شده اند به صورت مكانيكي و از طريق كنترلهاي دستي تعبيه شده و در اتاق كنترل به روي نوار نقاله تخليه مي گردد.

* تذكر: مقدار مواد اوليه با توجه به نوع شيشه توليدي و همچنين درخواستي تعيين گرديده و اين قسمت مسئوليت مخلوط كردن آن و تأمين مواد اوليه براي تحويل به كوره را بر عهده دارد.

 

مواد ذخيره شونده	مقدار سيلوها	ظرفيت هر سيلو	ظرفيت كل
سيليس	4	68/287	72/1150
لايم استون	2	87/263	74/527
فلوسپار	1	62/253	62/253
مواد	4	66/273	64/1065
مواد اضافه شونده	4	5/59	-

 

مواد اضافه شونده نظير نيترات، سولفات، بوراكس، از طريق دريچه‌هاي قسمت نقاله و يا از طريق آسانسور كه متصدي مربوطه با توجه به نياز از طريق سطل يا كيسه مواد توسط اپراتور مربوطه به صورت دستي اضافه مي شود.

مواد اوليه بر روي نوار نقاله پس از عبور از دستگاه ميكرو يكنواخت شدن از طريق نوار نقاله به سمت كوره كه واحد بعدي مي باشد منتقل مي شود.

دستگاه هاي موجود در اين قسمت از نوع دستگاه هاي گيربكس كه ؟؟ محركه آنها برق مي باشد بوده است. الواتور، نوار نقاله، دستگاه هاي توزين اتاق كنترل ميكرواسكلت دار بستي كه اين تجهيزات بر روي آنها قرار گرفته‌اند از جمله اقلام موجود در اين قسمت مي باشد.

* تذكر: در خصوص كار پرسنل فقط پرسنل اتاق كنترل كه مسئوليت نظارت برق بلوها و سركشي دراند و تعدادي پرسنل كه مسئول توزين و تخليه دستي برخي از مواد اوليه كه مقدار آنها در مقايسه با موادي چون سيليس جرئي مي باشد مشغول به كار مي باشند.

- كوره ها:

در مرحله اوليه ذوب مواد تحت درجه حرارتي پايين تر از درجه حرارت ذوب آنها قرار گرفته و پس بوسيله آسانسور به قسمت بالاي سيلوي ذخيره مواد آورده مي شوند و از آنجا به درون سيلوها انتقال مي يابد. در سيلوها مواد اوليه به طور جداگانه براي هر كوره با توجه به مقدار مواد اوليه لازم توزين شده و سپس در خط نوار نقاله كه در زير سيلوها قرار دارد تخليه مي شوند. كه هر يك از اين خطوط نقاله مواد اوليه را به داخل يك مخلوط كن (ميكسر) وارد مي كند. كه مخلوط كن هاي مخصوص كوره‌هاي توليد بلور و كوره‌هاي توليد بلور جداگانه قرار گرفته اند. مواد پس از مخلوط شدن در زمان مشخص به صورت خشك 5/1 دقيقه و پس از اضافه شدن آب به مدت 5/1 دقيقه به صورت مرطوب مواد مخلوط مي‌‌گردند. پس از مخلوط شدن مواد سوي خط نقاله تخليه شده و با مقداري خرده شيشه مخلوط شده كه مقدار آن براي كوره هاي توليد بلور بين 20-15% براي كوره هاي توليد بطري بين 70-50% است. سپس مواد توسط خطوط نقاله و نوار كاسه اي به قسمت بالاي هر يك از مخازن سر كوره كه هميشه پر نگه داشته مي شوند وارد شده.

ذوب مواد خام در دماي و تبديل آن به ميان گداخته در كوره ها انجام مي شود. در كل وظيفه كوره ذوب مواد و آماده سازي آنها براي قسمت ماشينهاي توليد مي باشد قبل از وارد شدن مذاب به ماشينهاي توليد تصفيه در دماي و جدا كردن آلودگي سطحي صورت مي گيرد.

- ماشينهاي توليد:

فرآيند توليد بطري به طور اتوماتيك به وسيله دستگاه هاي IS و فرآيند توليد بلورجات توسط دستگاه هاي پرسي كه به صورت سمبه ماتريكس هستند، انجام مي شود.

نيروي محركه مورد استفاده در اين ماشينها پنوماتيكي مي باشد كه اين نيرو در قسمت كمپرسورخانه تأمين مي شود كه در بخشي جدا در كنار قسمت توليد تعبيه شده است.

ابتدا توده بي شكلي از شيشه مذاب با حجم و اندازه مشخصي آماده مي‌شود كه در قالبي مخصوص توسط هوا دميده مي شود تا شكل نهايي خود را پيدا كند. كه بخش اول اين فرآيند مكثي است. كه شامل مكش شيشه مذاب از كوره به داخل قالب كوچك و پس وارد شدن توده كوچك به داخل قالب نهادگستر كه شكل نهايي محصول از آن استخراج مي شود.

در كارخانه شوگا توليدات عمده توسط دستگاه لقمه گير (Gobfeeder) انجام مي پذيرد. در اين قالبها توسط دمش (دستگاه IS) و يا پرس به لقمه شكل داده مي شود.

روش پرس در توليد ظروف با شكل ساده نظير كاسه، بشقاب ليوان، استكان بيشتر مورد استفاده قرار مي گيرد و دستگاه هاي IS براي توليد بطري هاي مورد استفاده قرار مي گيرند.

- گرم خانه (تنش زدايي و تأمين استحكام):

بعد از شكل گيري بطري يا ظروف به ترتيب روي نوار نقاله كوچك قرار گرفته و وارد گرم خانه شده كه به آن اصطلاحاً تنش گيري گويند.

در اين قسمت شيشه ها تحت يك دماي ثابت قرار مي گيرند و تنش حاصل از تحت فشار قرار گرفتن شيشه در قالب و گرماي فوق العاده زياد مواد مذاب كم كم گرفته مي شود.

كنترل كيفيت توسط چند كارگر صورت مي گيرد و طي آن معايب ظاهري بلور از قبيل شكستگي و يا وجود ترك در انتهاي بلور كه به محض تماس با آب مي ترك تشخيص داده شده و از حفظ توليد خارج شده به بخش ضايعات وارد شده و مجدداً به كوره انتقال مي يابد.

- چاپخانه:

پس از جمع آوري محصولات 2 دستگاه چاپ بطري نوع 3CS-100 ساخت هلند به صورت اتوماتيك قادر به چاپ 3 رنگ در بدنه و 3 رنگ در گلوئي به طور همزمان مي باشد. مادة مصرفي جهت چاپ از نوع رنگهاي تروپلاستيك است كه در محفظه توسط اكترود گرم و حالت سيال مي يابد.

رنگ روي بطري در دماي در داخل گرمخانه پخته شده و ثابت مي‌شود. كه اين دستگاه ها قادر به چاپ 4500 عدد در سوز مي باشد.

پس از آماده شدن محصول، و قرار دادن در كارتن توسط ليفتراك به محل انبار و بارگيري محصول انتقال مي يابد.

* در اين كارخانه كارگاه تراشكاري جهت عمليات ساخت و تعمير قالبهاي مربوط به دستگاه هاي IS و پرس نيز وجود دارد. كه در آن كارهاي پرداخت كاري، تراشكاري – سوهان كاري (رينگ و قالب) و جوشكاري انجام مي شود.

- آزمايشگاه شيمي: در اين آ‍زمايشگاه آزمايش آناليز جهت تعيين درصد سيليس فلدسپات، آهني و ... و اندازه گيري دانسيته شيشه و اندازه گيري حباب داخل شيشه – حباب ريز (Seed) و بررسي ميزان سنگ و ناخالصي‌هاي ديگر شيشه و همچنين كنترل كمي و كيفي شيشه هاي رنگي و مواد بيرنگ كننده و دانه بندي مواد اوليه را بر عهده دارد. كه شامل دستگاه هاي x-ray و اتميزه كرده ur مي باشد.

- آزمايشگاه فيزيك: در اين آزمايشگاه بطري هاي شيشه اي و ظروف ديگر از لحاظ استحكام مكانيكي و حرارتي و تغييرات وزني و تغييرات روي سطح شيشه ها بررسي مي شود. كه با استفاده از دستگاه هاي ترموشوك و پولاريمتري به ترتيب مقاومت شيشه در مقابل شوك حرارتي و مقدار تنش باقي مانده در شيشه اندازه گيري مي شوند و مقاومت آن در برابر فشار و ضخامت آن تعيين مي شود.

* در نهايت لازم به ذكر است كه در اين كارخانه واحد توليد گاز نيز وجود دارد ولي به گفته مديران كارخانه به دليل عدم سوددهي و به صرفه نبودن آن در حال حاضر تعطيل مي باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- مقدمه:

در عصر حاضر، پيشرفت فن آوري در تمام زمينه هاي صنعتي، گسترش و كاربرد وسيع و سيال، ماشين آلات و تجهيزات مختلف را به همراه داشته است. اين رشد سريع سبب گرديده تا انسان در زندگي روزمره و شغلي خود هرچه بيشتر تحت تأثير آشفتگي هاي ناخوشايند آكوستيكي، يعني «صدا» باشد ؟؟ مختلفي قرار گيرد. به طوري كه امروزه صدا جزئي از زندگي انسان را تشكيل مي دهد به همين دليل صدا يكي از خطرات شغلي و صنعتي به شمار مي آيد و بسياري از كارگران به ويژه كارگران بخش صنعت در معرض اين خطر قرار دارند.

امروزه، در صنايع كشورهاي مختلف توجه زيادي به كاهش سروصدا در محيط كار مي شود چون تحقيقات نشان داده كه بين خستگي، بي علاقگي به كار، خشم و عصبانيت و سانحه در كار پريشاني رواني كارگر و ميزان سروصدا در محيط كار رابطه اي مستقيم وجود دارد.

- مشكلات ناشي از سروصدا:

1- ديدگاه آسايشي: سروصدا در مكانهاي ديگر غير از محيط كار مشكلات فزاينده‌اي را ايجاد كرده است. پيشرفت و تكامل فن آوري و توسعه هرچه بيشتر شهرها، تراكم وسايط نقليه، ازدحام جمعيت، زندگي در مجاورت فرودگاه ها، ايستگاه ها و اماكن و كارخانجات پر سروصدا و نظاير اينها باعث شده تا ساير افراد جامعه نيز در معرض تماس با سروصدا باشند. با توجه به اينكه سروصدا علاوه بر اثر سوء بر سيستم شنوايي به عنوان يك استرمور عمومي ممكن است سبب افزايش فشار خون بروز مشكلات قلبي و عروقي و تحريك اعصاب، اضطراب و تأثير بر خواب و مشكلات رواني و روحي شود.

2- ديدگاه ايمني[1]: از ديدگاه ايمني اولين نكته اي كه بايد مورد توجه قرار گيرد ايجاد حادثه در محيط هاي كاري به دليل سروصداي زياد مي باشد. مكالمه در محيط هاي كار به عنوان يكي از راههاي ارتباط مي باشد كه در صورت وجود صداي زمينه خصوصاً در فركانسهاي حدود مكالمه مي تواند ارتباط بين افراد را از طريق كلامي مختل سازد و باعث بروز اشتباه و نيز حوادث گردد كه در اين مورد در ارزيابي صدا تراز تداخل با مكالمه محاسبه و مورد توجه قرار مي گيرد. بر اساس تجربات گري ورلد (Gri world) با كاهش 5/14% از سروصداي كارگاه بازده كار 8 .8 % افزايش يافته و از اشتباهات ماشين نويسها 29% كاسته شده است. پس كاهش سروصدا در كاهش اشتباهات و كاهش حوادث محيط كار نقش مهمي را ايفا مي كند.

بر طبق نظريه سازمان بين المللي كار بنا به دلايل ايمني، صدا نبايد از 70 دسي بل بيشتر باشد. در عمليات مربوطه به بررسي هاي مهندسي بهداشت حرفه اي صدا اندازه گيري مي شود تا طي حرارت مبدأ بر روي شنوايي كارگران مشخص گردد و اندازه گيري صدا براي تعيين كميت خطر و آسيب شنوايي اهميت دارد.

موضوع پايش هاي محيطي و زيستي در مورد عوامل بيماري زا و زيان آور به طور كامل از سوي قوانين كار و تأمين اجتماعي در كشورمان حمايت مي شود و در موارد قانوني 85 ، 22 و 95 قانون كار و 88 و 90 قانون تأمين اجتماعي به طور مستقيم اين حمايت ها مشاهده مي شود. كه موضوع سروصدا به عنوان يك عامل زيان آور و بيماري زا كه مي تواند منجر به حادثه شود از اين قوانين مستثني نيست.

تبصره 1 ماده 96: وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مسئول برنامه‌ريزي كنترل و ارزشيابي و بازرسي در زمينه ارزيابي بهداشت كار و درمان كارگري بوده و موظف است اقدامات لازم را در اين زمينه به عمل آورد.

- روشهاي اندازه گيري و ارزيابي صدا:

مهمترين نكاتي كه بايد قبل از اقدام به اندازه گيري و ارزيابي در نظر گرفته شود شامل موارد زير است:

الف: تعيين هدف اندازه گيري

ب: گردآوري اطلاعات دقيق از كارگاه

ج: گردآوري اطلاعات نحوه مواجه كارگر

د: تعيين روش مناسب اندازه گيري

ه: انتخاب وسيله مناسب اندازه گيري

و: كاليبراسيون

ز: شناخت استاندارد مواجه كارگر

- اهداف اندازه گيري:

1- اندازه گيري صنعتي: بطور مثال اندازه گيري صداي يك دستگاه براي اهداف عيب يابي يا بازرسي فني

2- اندازه گيري محيطي: بمنظور تعيين توزيع تراز فشار صوت در سطح كارگاه يا معين نمودن منابع اصلي

3- اندازه گيري فردي: براي مشخص نمودن ميزان مواجه كارگر

4- اندازه گيري به منظور تعيين روش و چگونگي كنترل صدا

- گردآوري اطلاعات:

اولين مرحله از فرآيند اندازه گيري و ارزيابي صدا جمع آوري اطلاعات لازم در محيط كار و نحوه مواجه كارگران مي باشد كه ابتدا نقشه ساده محيط كار كه داراي مقياس و محل نصب دستگاه ها خصوصاً دستگاه هاي مولد صدا هستند ترسيم گرديد. پس اطلاعات مربوط به محل تردد و توقف كارگران، ساعات مواجه هر گروه كارگران با صدا، اوقات تغيير شيفت و اطلاعات مديريتي مهم مانند اضافه كاري كار گردشي و مرخصي ها ثبت مي گردد.

 

[1]- برگرفته از جمله فراسو دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي